درد شدید و ضرباندار دندان که ناگهانی شروع میشود، یکی از رایجترین نشانههای عفونت و آبسه در دهان است. بسیاری از افراد وقتی با تورم لثه، بوی بد دهان یا حساسیت شدید دندان روبهرو میشوند، این سوال برایشان پیش میآید که آیا دچار آبسه دندان شدهاند و نیاز به درمان ریشه دارند یا خیر. آبسه دندان در واقع نوعی عفونت باکتریایی است که اگر بهموقع درمان نشود، میتواند به استخوان فک، لثه و حتی سایر بخشهای بدن گسترش پیدا کند و آسیبهای جبران ناپذیر به بار آورد؛ به همین دلیل شناخت علائم، علتها و روشهای درمان آن اهمیت زیادی دارد. در نتیجه ما در این مقاله به صورت کامل و دقیق، بررسی میکنیم که آبسه دندان چیست و چه علائم و دلایلی دارد. در کلینیک تخصصی تیکادنت درمان این عارضه با روشهای تخصصی پیشرفته انجام میشود تا از آسیبهای جدیتر جلوگیری شود.
آبسه دندان چیست؟
سوال اینجاست که اصلا آبسه دندان چیست؟ آبسه در واقع نوعی عفونت چرکی است که در اطراف ریشه دندان، لثه یا بافتهای اطراف دهان ایجاد میشود. این عفونت معمولا زمانی شکل میگیرد که باکتریها از طریق پوسیدگی عمیق، شکستگی دندان، بیماری لثه یا درمان ناقص دندان وارد بخش داخلی دندان شوند. زمانی که باکتریها به پالپ یا همان عصب دندان میرسند، بدن برای مقابله با عفونت واکنش نشان میدهد و در نتیجه یک کیسه چرکی تشکیل میشود که به آن آبسه گفته میشود. آبسه میتواند درد بسیار شدیدی ایجاد کند و در برخی موارد با تورم صورت، تب و حتی مشکل در بلع همراه باشد. معمولا افراد تصور میکنند اگر درد ناگهان کم شود یا آبسه بترکد، مشکل برطرف شده است؛ در حالی که ترکیدن آبسه فقط باعث تخلیه موقت چرک میشود و منبع اصلی عفونت معمولا همچنان باقی میماند. به همین دلیل دانستن اینکه آبسه دندان چیست و چه خطراتی دارد، برای حفظ سلامتی کلی بدن شما و نه فقط دهان و دندان اهمیت زیادی دارد. این مشکل در هر سنی ممکن است رخ دهد و در صورت بیتوجهی، حتی به استخوان فک و جریان خون هم گسترش پیدا میکند. رعایت بهداشت دهان، درمان سریع پوسیدگی و مراجعه منظم به دندانپزشک، مهمترین راههای پیشگیری از آبسه دندان هستند.
علائم آبسه دندان چیست؟
یکی از مهمترین دلایلی که باعث میشود افراد درباره اینکه آبسه دندان تحقیق کنند، درد شدید و ناگهانی دندان است. علائم آبسه بسته به شدت عفونت میتواند خفیف یا بسیار شدید باشد. برای مثال در برخی افراد فقط درد و تورم دیده میشود؛ اما در موارد پیشرفتهتر، تب و تورم صورت نیز ایجاد میشود. مهمترین علائم آبسه دندان موارد زیر هستند:
درد شدید و ضرباندار دندان: این درد معمولا مداوم است و ممکن است به گوش، گردن یا فک گسترش پیدا کند.
- تورم لثه یا صورت: تجمع چرک باعث التهاب و ورم در اطراف دندان میشود.
- حساسیت به گرما و سرما: نوشیدنی یا غذای سرد و گرم میتواند درد را تشدید کند.
- بوی بد دهان: عفونت و چرک داخل دهان معمولا بوی ناخوشایندی ایجاد میکند.
- تب و بیحالی: در عفونتهای شدید، بدن واکنش عمومی نشان میدهد.
- مشکل در جویدن: فشار روی دندان آبسهدار دردناک میشود.
- تورم غدد لنفاوی گردن: بدن برای مقابله با عفونت واکنش نشان میدهد.
- خروج چرک از لثه: گاهی آبسه میترکد و طعم شور یا بدی در دهان ایجاد میشود.
علت آبسه دندان چیست؟
برای درک بهتر اینکه آبسه دندان چیست، باید علت ایجاد آن را هم بدانیم. اصلیترین دلیل بروز آبسه، ورود باکتریها به بخش داخلی دندان یا بافت لثه است. زمانی که مینای دندان بر اثر پوسیدگی آسیب میبیند، راه برای نفوذ میکروبها باز میشود و باکتریها بهتدریج به پالپ دندان میرسند و باعث التهاب و عفونت میشوند. پوسیدگی درماننشده مهمترین علت آبسه است، اما تنها دلیل نیست؛ ترک خوردن دندان، شکستگی، ضربه شدید، بیماریهای لثه و حتی پرکردگیهای قدیمی خراب هم میتوانند زمینه ایجاد عفونت را فراهم کنند. در برخی موارد، باقی ماندن غذا بین دندانها و رعایت نکردن بهداشت دهان هم میتواند باعث رشد شدید باکتریها شود. سیستم ایمنی ضعیف نیز احتمال ایجاد آبسه را بیشتر میکند. افرادی که دیابت کنترلنشده دارند یا داروهای تضعیفکننده سیستم ایمنی مصرف میکنند، بیشتر در معرض این مشکل هستند. مصرف زیاد قند و نوشیدنیهای شیرین نیز با افزایش پوسیدگی، احتمال آبسه را بالا میبرد. گاهی افراد بعد از کاهش درد تصور میکنند مشکل حل شده است؛ اما واقعیت این است که عفونت همچنان باقی میماند و در سراسر بدن پخش میشود. به همین دلیل شناخت آبسه دندان و اینکه چرا ایجاد میشود، میتواند از عوارض جدیتر جلوگیری کند.
آیا آبسه دندان خطرناک است؟
بله، آبسه دندان میتواند بسیار خطرناک باشد؛ مخصوصا اگر درمان آن به تعویق بیفتد. بسیاری از افراد نمیدانند آبسه دندان چیست و آن را فقط یک دنداندرد ساده تصور میکنند، در حالی که این عفونت در صورت گسترش میتواند مشکلات جدی ایجاد کند. مثلا اگر چرک ناشی از آبسه تخلیه نشود، عفونت ممکن است به استخوان فک، سینوسها، گردن یا حتی جریان خون سرایت کند و برای آن ارگانها نیز ایجاد مشکل کند. در موارد شدید، عفونت گسترده میتواند باعث مشکلات تنفسی، تب شدید و شرایط خطرناک پزشکی شود. همچنین آبسه درماننشده ممکن است باعث از دست رفتن دندان شود و در اغلب بیماران، عفونت مزمن میتواند به بافتهای اطراف آسیب دائمی وارد کند. به همین دلیل مراجعه سریع به دندانپزشک اهمیت زیادی دارد و نباید منتظر ترکیدن خودبهخودی آبسه ماند. تورم زیاد صورت یا سختی در بلع و تنفس از علائمی هستند که نیاز به مراجعه فوری دارند.
انواع آبسه دندان
آبسه دندان فقط یک نوع مشخص ندارد و بسته به محل ایجاد عفونت، شدت التهاب و بافت درگیر، به چند دسته تقسیم میشود. بسیاری از افراد وقتی درباره آبسه دندان تحقیق میکنند، تصور میکنند همه آبسهها شبیه هم هستند؛ در حالی که محل ایجاد عفونت میتواند روی علائم، شدت درد و حتی نوع درمان تاثیر زیادی بگذارد. بعضی آبسهها مستقیما در ریشه دندان ایجاد میشوند و برخی دیگر از لثه یا بافت نگهدارنده دندان شروع میشوند. شناخت انواع آبسه کمک میکند درمان سریعتر و دقیقتر انجام شود و از گسترش عفونت جلوگیری شود. در بعضی موارد، آبسه فقط باعث درد و التهاب محدود میشود؛ اما در موارد شدیدتر ممکن است تورم گسترده صورت، تب و درگیری استخوان فک را به همراه داشته باشد. به همین دلیل تشخیص نوع آبسه برای انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.
| نوع آبسه | محل وقوع | توضیحات |
| آبسه پریاپیکال | نوک ریشه دندان | شایعترین نوع، ناشی از پوسیدگی عمیق یا ضربه به دندان که باعث مرگ عصب و عفونت ریشه میشود. |
| آبسه پریودنتال | لثه و استخوان اطراف ریشه | ناشی از بیماری لثه، باکتریها در کیسههای بین دندان و لثه جمع شده و عفونت ایجاد میکنند. |
| آبسه پریژنیوال | حاشیه لثه (بدون درگیری ریشه) | معمولا در افراد با سلامت لثه خوب رخ میدهد و اغلب به دلیل گیر کردن جسم خارجی (مثل هسته روغن) ایجاد میشود. |
راههای تشخیص آبسه دندان چیست؟
تشخیص آبسه دندان فقط بر اساس درد انجام نمیشود، زیرا بعضی مشکلات دیگر مثل التهاب لثه، ترک دندان یا حساسیت شدید دندانی هم میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند. به همین دلیل دندانپزشک معمولا از چند روش مختلف برای بررسی دقیق محل عفونت و شدت آن استفاده میکند. بعضی افراد مدت زیادی درد دندان را تحمل میکنند و زمانی مراجعه میکنند که صورت متورم شده یا عفونت پیشرفت کرده است؛ در حالی که با یک معاینه ساده و عکسبرداری میتوان آبسه را در مراحل اولیه تشخیص داد و سریعتر درمان کرد. روشهای تشخیص آبسه دندان:
- معاینه دقیق دندان و لثه: دندانپزشک وجود تورم، قرمزی، چرک یا التهاب را بررسی میکند.
- بررسی شدت درد: نوع درد و مدت زمان آن میتواند به تشخیص محل عفونت کمک کند.
- ضربه زدن به دندان: دندان آبسهدار معمولا نسبت به فشار یا ضربه بسیار حساس است.
- تست حساسیت به سرما و گرما: این تست مشخص میکند عصب دندان تا چه اندازه درگیر شده است.
- عکس رادیولوژی یا OPG: برای مشاهده میزان گسترش عفونت به ریشه و استخوان فک استفاده میشود.
- سیتیاسکن در موارد مشکوک به عفونت: اگر احتمال گسترش عفونت به سینوس یا گردن وجود داشته باشد، پزشک از سیتیاسکن کمک میگیرد.
- بررسی غدد لنفاوی و تب: در عفونتهای شدید، غدد لنفاوی متورم میشوند و بیمار ممکن است تب داشته باشد.
- بررسی سابقه دندانپزشکی بیمار: درمانهای قبلی مثل عصبکشی یا روکش میتواند در تشخیص علت آبسه موثر باشد.
درمان آبسه دندان چیست؟
درمان آبسه دندان به شدت عفونت و وضعیت دندان بستگی دارد و هدف اصلی در آن تخلیه چرک، از بین بردن عفونت و حفظ دندان است:
- در مراحل اولیه، دندانپزشک ممکن است آبسه را تخلیه کند تا فشار و درد کاهش پیدا کند.
- اگر عفونت به ریشه دندان رسیده باشد، درمان ریشه یا عصبکشی انجام میشود تا بافت عفونی خارج شود.
- در مواردی هم که دندان بهشدت آسیب دیده است، کشیدن دندان ضروری خواهد بود. در این حالت آنتیبیوتیک برای کنترل عفونت تجویز میشوند، بهخصوص اگر تورم شدید یا تب وجود داشته باشد. البته مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک اصلا توصیه نمیشود، زیرا ممکن است عفونت را به طور کامل درمان نکند.
- کمپرس سرد، رعایت بهداشت دهان و پرهیز از غذاهای خیلی گرم یا سفت نیز میتواند تا زمان درمان به کاهش درد کمک کند.
درمان فوری آبسه دندان
درمان فوری آبسه دندان زمانی اهمیت پیدا میکند که درد شدید، تورم صورت یا تب وجود داشته باشد. در این شرایط، هدف اصلی دندانپزشک کاهش سریع عفونت و جلوگیری از گسترش آن به سایر بخشهای بدن است. بیماران معمولا فقط به دنبال کاهش درد هستند، اما درمان واقعی زمانی انجام میشود که منبع عفونت از بین برود. در اولین مرحله معمولا چرک داخل آبسه تخلیه میشود تا فشار کاهش پیدا کند. بعد از آن، بسته به وضعیت دندان، درمان ریشه، عصبکشی یا حتی کشیدن دندان انجام میشود. در مواردی که عفونت گسترده باشد، آنتیبیوتیک نیز تجویز میشود. اگر فرد دچار تب، تورم شدید صورت، مشکل در تنفس یا بلع باشد، مراجعه فوری به دندانپزشک یا اورژانس ضروری است و بیتوجهی به این علائم خطرناک بوده و میتواند باعث انتشار عفونت در بدن شود.
درمان خانگی و موقت آبسه دندان
درمانهای خانگی فقط برای کاهش موقت درد و التهاب کاربرد دارند و نمیتوانند عفونت اصلی را درمان کنند. بسیاری از افراد زمانی که متوجه میشوند آبسه دندان چیست و دچار آن شدهاند، سراغ درمانهای خانگی میروند؛ اما باید بدانند این روشها جای مراجعه به دندانپزشک را نمیگیرند. اما شستوشوی دهان با آب نمک ولرم یکی از رایجترین روشها برای کاهش التهاب و تمیز نگه داشتن محیط دهان در خانه است. استفاده از کمپرس سرد روی صورت نیز میتواند تورم و درد را کمتر کند. بعضی افراد از روغن میخک، سیر یا دمنوشهای گیاهی استفاده میکنند که ممکن است تا حدی درد را آرام کند. مصرف غذاهای نرم و پرهیز از خوراکیهای خیلی گرم، سرد یا شیرین نیز به کاهش تحریک دندان کمک میکند. با این حال اگر درد ادامه پیدا کند یا تورم بیشتر شود، باید سریعا درمان تخصصی انجام شود؛ زیرا عفونت بهمرور شدیدتر خواهد شد.
آیا آبسه دندان بدون درمان از بین میرود؟
آبسه دندان معمولا بدون درمان بهبود پیدا نمیکند و حتی ممکن است به مرور زمان خطرناکتر شود. بعضی افراد بعد از تخلیه چرک یا کاهش درد تصور میکنند مشکل کاملا برطرف شده است، اما در واقع عفونت همچنان در ریشه دندان یا لثه باقی میماند. گاهی آبسه به طور خودبهخود میترکد و چرک آن خارج میشود و این اتفاق میتواند درد را کمتر کند، اما دلیل اصلی عفونت را از بین نمیبرد و بیماری همچنان باقی است. اگر درمان تخصصی انجام نشود، عفونت دوباره فعال میشود و حتی ممکن است به استخوان فک، سینوسها یا جریان خون گسترش پیدا کند. گاهی هم آبسه مزمن بدون درد شدید باقی میماند و فرد متوجه پیشرفت آرام عفونت نمیشود. همین موضوع میتواند باعث تخریب تدریجی استخوان و از دست رفتن دندان شود؛ بنابراین اگر علائم آبسه مشاهده شد، حتی در صورت کاهش درد، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
آبسه لثه چه تفاوتی با آبسه دندان دارد؟
آبسه لثه و آبسه دندان هر دو نوعی عفونت دهانی هستند، اما محل ایجاد و علت آنها تفاوت دارد. آبسه دندان معمولا از داخل دندان و در نتیجه پوسیدگی یا آسیب به عصب شروع میشود. این عفونت به ریشه دندان میرسد و در اطراف آن چرک ایجاد میکند؛ اما آبسه لثه بیشتر در بافت لثه شکل میگیرد و اغلب ناشی از بیماریهای لثه، گیر کردن غذا یا عفونت بافت اطراف دندان است. در آبسه دندان، درد معمولا عمیقتر و شدیدتر است و دندان به فشار حساس میشود. اما در آبسه لثه، تورم و قرمزی لثه بیشتر دیده میشود و ممکن است درد موضعیتر باشد. همچنین درمان این دو مشکل با هم تفاوت دارد؛ آبسه دندان اغلب به عصبکشی نیاز دارد؛ اما آبسه لثه ممکن است با تخلیه چرک و درمان لثه کنترل شود.
آبسه دندان عصب کشی شده
بسیاری از افراد تصور میکنند دندانی که عصبکشی شده دیگر هرگز دچار عفونت نمیشود، اما این باور اشتباه است. در بعضی شرایط، حتی بعد از درمان ریشه هم ممکن است آبسه دوباره ایجاد شود. این مشکل معمولا به دلیل باقی ماندن باکتریها در کانال ریشه، درمان ناقص، ترک خوردن دندان یا نفوذ میکروبها از زیر ترمیم اتفاق میافتد. علائم آبسه در دندان عصبکشی شده ممکن است شامل درد هنگام جویدن، تورم لثه، حساسیت به فشار یا ایجاد جوش چرکی روی لثه باشد. گاهی نیز بیمار فقط احساس سنگینی یا ناراحتی خفیف دارد و درد شدید وجود ندارد. درمان این مشکل معمولا شامل عصبکشی مجدد، جراحی انتهای ریشه یا در موارد شدید کشیدن دندان است. مراجعه سریع اهمیت زیادی دارد، زیرا عفونت درماننشده میتواند به استخوان اطراف دندان آسیب بزند و روند درمان را پیچیدهتر کند.
آبسه دندان روکش شده
وجود روکش روی دندان به معنی محافظت کامل در برابر عفونت نیست. اگر زیر روکش پوسیدگی ایجاد شود یا روکش بهخوبی روی دندان قرار نگرفته باشد، باکتریها میتوانند به بخش داخلی دندان نفوذ کنند و باعث ایجاد آبسه شوند. اغلب اوقات بیمار درد را دیر متوجه میشود؛ چون روکش بخشی از علائم اولیه را پنهان میکند. درد هنگام جویدن، بوی بد دهان، تورم لثه یا احساس فشار زیر روکش از مهمترین نشانههای آبسه در دندان روکششده هستند. درمان این حالت بستگی به شدت آسیب دارد. گاهی فقط درمان ریشه و تعویض روکش کافی است، اما اگر دندان بهشدت تخریب شده باشد، ممکن است نیاز به کشیدن آن وجود داشته باشد.
آبسه دندان کودکان
آبسه دندان در کودکان معمولا به دلیل پوسیدگی دندانهای شیری ایجاد میشود و یکی از مشکلات نسبتا شایع در سنین پایین است. بسیاری از والدین اهمیت دندانهای شیری را دستکم میگیرند، در حالی که عفونت این دندانها میتواند روی رشد دندانهای دائمی تاثیر منفی بگذارد. کودکان مبتلا به آبسه ممکن است دچار درد شدید، بیقراری، تب، تورم لثه یا حتی تورم صورت شوند. بعضی کودکان به دلیل درد، غذا خوردن را متوقف میکنند یا شبها خواب آرامی ندارند. در موارد شدید، عفونت میتواند به سایر قسمتهای دهان و فک گسترش پیدا کند. درمان معمولا شامل تخلیه عفونت، درمان دندان یا در بعضی موارد کشیدن دندان شیری است. رعایت بهداشت دهان، محدود کردن مصرف شیرینی و مراجعه منظم به دندانپزشک کودک، مهمترین راه پیشگیری از آبسه دندان در کودکان محسوب میشود.
آبسه دندان در بارداری
دوران بارداری به دلیل تغییرات هورمونی، حساسیت لثهها و افزایش التهاب دهان، احتمال ایجاد عفونت و آبسه دندان را بیشتر میکند. همچنین حالت تهوع و تغییر عادتهای غذایی ممکن است باعث افزایش پوسیدگی دندانها شود. آبسه دندان در بارداری نباید نادیده گرفته شود، زیرا عفونت شدید میتواند سلامت مادر و جنین را تحت تاثیر قرار دهد. درد شدید، تورم لثه، تب و مشکل در غذا خوردن از مهمترین علائم این مشکل هستند. خوشبختانه بسیاری از درمانهای دندانپزشکی در دوران بارداری، بهویژه در سهماهه دوم، با رعایت اصول ایمنی قابل انجام هستند.
عوارض و خطرات آبسه دندان
تا اینجا متوجه شدیم که آبسه دندان چیست و چطور میتوان آن را تشخیص داد و درمان کرد. آبسه فقط یک دنداندرد ساده نیست و اگر درمان نشود، میتواند عوارض جدی و حتی خطرناک ایجاد کند. بسیاری از افراد زمانی به دندانپزشک مراجعه میکنند که عفونت گسترش پیدا کرده و باعث تورم شدید صورت یا تب شده است. در حالی که عفونت ناشی از آبسه ممکن است به استخوان فک، بافتهای اطراف دهان و حتی جریان خون سرایت کند. به صورت کلی عوارض آبسه دندان شامل موارد زیر هستند:
- گسترش عفونت به استخوان فک: عفونت میتواند باعث تخریب استخوان اطراف دندان شود.
- از دست رفتن دندان: در صورت آسیب شدید، امکان حفظ دندان وجود ندارد.
- تورم شدید صورت و گردن: گاهی التهاب آنقدر زیاد میشود که ظاهر صورت تغییر میکند.
- مشکل در بلع و تنفس: در عفونتهای شدید، تورم میتواند راه تنفس را تحت فشار قرار دهد.
- عفونت خون یا سپسیس: یکی از خطرناکترین عوارض که نیاز به درمان فوری پزشکی دارد.
- گسترش عفونت به سینوسها: مخصوصا در آبسه دندانهای فک بالا.
- تب و ضعف شدید بدن: نشاندهنده واکنش سیستم ایمنی به عفونت گسترده است.
- ایجاد آبسههای مکرر: در صورت درمان ناقص، عفونت دوباره برمیگردد.
مراقبتهای پس از درمان آبسه دندان
بعد از درمان آبسه، رعایت مراقبتهای لازم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر بهداشت دهان بهدرستی رعایت نشود یا داروها کامل مصرف نشوند، احتمال بازگشت عفونت وجود دارد. اکثر بیماران بعد از کاهش درد، مراقبتها را جدی نمیگیرند و همین موضوع باعث عود مجدد مشکل میشود. مراقبتهای مهم پس از درمان آبسه:
- مصرف منظم داروها: آنتیبیوتیک باید کامل و طبق دستور مصرف شود.
- رعایت بهداشت دهان و دندان: مسواک زدن آرام و استفاده از نخ دندان ضروری است.
- استفاده از دهانشویه مناسب: دهانشویه ضدباکتری به کاهش عفونت کمک میکند.
- پرهیز از غذاهای خیلی سفت یا داغ: این غذاها ممکن است باعث تحریک ناحیه درمان شوند.
- نوشیدن آب کافی: کمک میکند دهان تمیزتر بماند و روند بهبود بهتر انجام شود.
- پرهیز از سیگار و دخانیات: دخانیات روند ترمیم را کند میکند.
- استراحت کافی: سیستم ایمنی بدن برای مقابله با عفونت به استراحت نیاز دارد.
- مراجعه برای جلسات پیگیری: دندانپزشک روند درمان را بررسی میکند تا عفونت دوباره ایجاد نشود.
جمعبندی
آبسه دندان یکی از جدیترین عفونتهای دهان و دندان است که معمولا با درد شدید، تورم و التهاب همراه میشود. این مشکل اگر بهموقع درمان نشود، میتواند به بافتهای اطراف و حتی سایر قسمتهای بدن گسترش پیدا کند؛ اما شناخت علائم، علتها و روشهای درمان کمک میکند سریعتر برای درمان اقدام کنید و از عوارض جدی جلوگیری شود. مراجعه منظم به دندانپزشک و رعایت بهداشت دهان، مهمترین راه پیشگیری از آبسه است. همچنین همیشه مراجعه به کلینیکهای تخصصی برای چکاپ و درمان میتواند به درمان بهتر و درد کمتر شما کمک کند.
سوالات متداول
آیا آبسه دندان خودبهخود میترکد؟
بله، ممکن است آبسه خودبهخود تخلیه شود؛ اما عفونت از بین نمیرود و همچنان نیاز به درمان وجود دارد.
آیا آنتیبیوتیک برای درمان آبسه کافی است؟
خیر، آنتیبیوتیک فقط عفونت را کنترل میکند و معمولا باید درمان اصلی مانند تخلیه چرک یا عصبکشی انجام شود.
درد آبسه دندان چگونه است؟
درد معمولا شدید، ضرباندار و مداوم است و ممکن است به گوش و فک هم منتشر شود.
چه زمانی آبسه خطرناک میشود؟
وقتی همراه با تب، تورم شدید صورت، مشکل در بلع یا تنفس باشد، نیاز به مراجعه فوری پزشکی وجود دارد.