کامپوزیت ونیر یکی از محبوبترین روشهای اصلاح طرح لبخند است که به دلیل ظاهر طبیعی، سرعت انجام درمان و هزینه مناسب، افراد زیادی آن را انتخاب میکنند. بااینحال، بعضی از افرادی که چند ماه یا چند سال از انجام کامپوزیت دندانشان میگذرد، متوجه تغییر رنگ، کدرشدن یا ایجاد لکه روی آن میشوند و این سوال برای آنها ایجاد میشود که چگونه دندان کامپوزیت شده را سفید کنیم و آیا امکان بازگرداندن سفیدی اولیه وجود دارد یا خیر. واقعیت این است که کامپوزیت دندان از نظر ساختار با مینای طبیعی تفاوت دارد؛ بنابراین روشهایی که برای سفید کردن دندان طبیعی استفاده میشوند، همیشه برای کامپوزیت موثر نیستند و گاهی حتی میتوانند به آن آسیب برسانند؛ در نتیجه لازم است که راههای اختصاصی سفید کردن کامپوزیت را بشناسید و طبق آنها عمل کنید. به همین منظور ما در این مقاله بررسی میکنیم علت تغییر رنگ کامپوزیت چیست، آیا سفید کردن کامپوزیت دندان امکانپذیر است و چه روشهای ایمن و موثری برای بازگرداندن زیبایی و درخشندگی آن وجود دارد.
علت تغییر رنگ کامپوزیت دندان چیست؟
کامپوزیت دندان از رزینهای کامپوزیتی و ذرات فیلر سرامیکی ساخته میشود که پس از قرارگرفتن روی سطح دندان و تابش نور مخصوص، سخت و مقاوم میشوند. با وجود استحکام مناسب، این ماده نسبت به مینای طبیعی دندان تخلخل بیشتری دارد و در صورت قرارگرفتن مداوم در معرض رنگدانههای غذایی، دخانیات یا عدم رعایت بهداشت، ممکن است بهمرورزمان دچار تغییر رنگ شود. علاوه بر این، کیفیت مواد اولیه، نحوه پرداخت و پولیش نهایی و همچنین مراقبتهای فرد پس از درمان نیز در حفظ رنگ کامپوزیت نقش مهمی دارند. اگر به دنبال سفید کردن کامپوزیت دندان خود هستید، خوب است که پیش از آن با مهمترین دلایل تغییر رنگ کامپوزیت آشنا شوید:
- جنس کامپوزیت: کیفیت برند و نوع کامپوزیت تاثیر مستقیمی بر مقاومت آن در برابر تغییر رنگ دارد. کامپوزیتهای باکیفیتتر سطحی صافتر و متراکمتر دارند و رنگدانهها را کمتر جذب میکنند. در مقابل، مواد ارزانتر یا قدیمی ممکن است سریعتر کدر شوند و ظاهر اولیه خود را از دست بدهند.
- آسیبدیدن کامپوزیت: ایجاد خراش، لبپریدگی یا ساییدگی روی سطح کامپوزیت باعث زبر شدن آن میشود. این زبری، محلی مناسب برای تجمع پلاک میکروبی و رنگدانههای مواد غذایی ایجاد میکند و در نتیجه احتمال تغییر رنگ را افزایش میدهد. استفاده از خمیردندانهای بسیار ساینده یا جویدن اجسام سخت نیز میتواند چنین آسیبی ایجاد کند.
- تحلیل لثه: با گذشت زمان یا در اثر بیماریهای لثه، ممکن است بافت لثه دچار تحلیل شود و بخشی از لبه کامپوزیت نمایان شود. این ناحیه معمولا بیشتر در معرض تجمع جرم و تغییر رنگ قرار میگیرد و حتی ممکن است مرز بین دندان و کامپوزیت نیز مشخصتر شود.
- مصرف زیاد مواد غذایی رنگدانهدار: نوشیدنیهایی مانند چای، قهوه، نوشابه، آبمیوههای صنعتی و همچنین خوراکیهایی مانند زعفران، رب گوجهفرنگی، زردچوبه و انواع سسهای رنگی، در صورت مصرف مکرر میتوانند بهتدریج باعث ایجاد لکه روی سطح کامپوزیت شوند. این اتفاق بهویژه در افرادی که پس از مصرف این مواد دهان خود را شستشو نمیدهند، شایعتر است.
- عدم رعایت بهداشت دهان و دندان: باقیماندن پلاک میکروبی و جرم روی دندانها، علاوه بر افزایش احتمال پوسیدگی و بیماریهای لثه، باعث میشود سطح کامپوزیت نیز کدرتر و زردتر به نظر برسد و افراد زیادی را مجبور به سفید کردن کامپوزیت دندان میکند. استفاده از مسواکمخصوص کامپوزیت، استفاده از نخ دندان و مراجعه دورهای به دندانپزشک نقش مهمی در حفظ رنگ و درخشندگی کامپوزیت دارند.
آیا میتوان کامپوزیت دندان را سفید کرد؟
این سوال را نمیتوان با بله و خیر جواب داد؛ زیرا اگر منظور از سفید شدن، استفاده از روشهایی مانند بلیچینگ یا ژلهای سفیدکننده برای تغییر رنگ خودِ کامپوزیت باشد، باید بدانید که این مواد روی رزین کامپوزیتی اثری ندارند و برای اثرگذاری روی جنس دندان اصلی ما ساخته شدهاند. مواد سفیدکننده با اکسیدکردن رنگدانههای موجود در مینای طبیعی دندان عمل میکنند، درحالیکه ساختار کامپوزیت چنین واکنشی به این مواد نشان نمیدهد؛ بنابراین بلیچینگ نمیتواند رنگ کامپوزیت را روشنتر کند. اما اگر تغییر رنگ ناشی از تجمع لکههای سطحی، جرم یا کدرشدن مواد کامپوزیت باشد، امکان سفید کردن کامپوزیت تا حد زیادی وجود دارد.
در این شرایط، دندانپزشک با روشهایی مانند پولیش، جرمگیری یا در صورت نیاز تعویض کامپوزیت، میتواند ظاهر آن را تا حد زیادی به حالت اولیه بازگرداند. به همین دلیل، انتخاب روش درمان باید پس از معاینه توسط دندانپزشک انجام شود. گاهی تنها یک پولیش حرفهای نتیجه مطلوبی ایجاد میکند و در برخی موارد، زمانی که تغییر رنگ به عمق کامپوزیت نفوذ کرده باشد، تعویض آن بهترین گزینه خواهد بود. در ادامه مقاله با موثرترین روشهای سفید کردن کامپوزیت دندان و تفاوت هر یک آشنا میشویم.
روشهای سفید کردن کامپوزیت دندان
اگر متوجه تغییر رنگ یا کدرشدن کامپوزیتهای خود شدهاید، اولین نکتهای که باید بدانید این است که انتخاب روش مناسب به علت ایجاد تغییر رنگ بستگی دارد. همانطور که در بخش قبل گفته شد، گاهی تنها لکههای سطحی باعث تیرهتر شدن ظاهر کامپوزیت شدهاند و با یک پولیش حرفهای مشکل برطرف میشود، اما در برخی موارد تغییر رنگ به عمق کامپوزیت نفوذ کرده یا خود ماده کامپوزیت فرسوده شده است که در این شرایط ممکن است نیاز به تعویض آن وجود داشته باشد. در نتیجه پیش از هر اقدامی بهتر است توسط دندانپزشک معاینه شوید تا مناسبترین روش درمان انتخاب شود. در ادامه موثرترین روشهای سفید کردن کامپوزیت دندان را به تفصیل برای شما توضیح میدهیم.
پولیش دندان کامپوزیت شده
پولیش حرفهای یکی از رایجترین و موثرترین روشها برای از بین بردن لکههای سطحی کامپوزیت است. در این روش، دندانپزشک با استفاده از دیسکها، برسها و خمیرهای پولیش مخصوص، سطح کامپوزیت را صیقل میدهد تا جرم، پلاک و رنگدانههایی که روی آن نشستهاند حذف شوند. این کار بدون آسیب به ساختار کامپوزیت انجام میشود و معمولا در یک جلسه نتیجه قابلتوجهی ایجاد میکند. اگر تغییر رنگ هنوز به لایههای عمقی نفوذ نکرده باشد، پولیش میتواند تا حد زیادی درخشندگی و شفافیت اولیه کامپوزیت را بازگرداند. البته پولیش دندان کامپوزیت شده در خانه توصیه نمیشود، زیرا استفاده از ابزار یا مواد نامناسب ممکن است باعث ایجاد خراش روی سطح کامپوزیت و افزایش جذب رنگدانهها در آینده شود.
پودر سفید کننده دندان برای کامپوزیت
امروزه انواع مختلفی از محصولات سفیدکننده با عنوان پودر سفید کننده دندان برای کامپوزیت در بازار تبلیغ میشوند، اما باید با احتیاط به سراغ آنها رفت. بیشتر این محصولات برای مینای طبیعی دندان طراحی شدهاند و شواهد علمی کافی درباره اثربخشی آنها روی کامپوزیت وجود ندارد. علاوه بر این، برخی پودرها خاصیت سایندگی بالایی دارند و استفاده مکرر از آنها میتواند سطح صاف کامپوزیت را خشن کند. این اتفاق نهتنها باعث سفیدتر شدن کامپوزیت نمیشود، بلکه احتمال لک شدن آن را نیز افزایش میدهد. پس اگر قصد استفاده از هر نوع محصول سفیدکننده را دارید، بهتر است ابتدا با دندانپزشک خود مشورت کنید تا از مناسب بودن آن برای نوع کامپوزیت شما اطمینان حاصل شود.
تعویض کامپوزیت دندان
در مواردی که تغییر رنگ شدید باشد یا رنگدانهها به عمق کامپوزیت نفوذ کرده باشند، پولیش دیگر نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. در چنین مواقعی بهترین راهکار برای سفید کردن کامپوزیت دندان، برداشتن کامپوزیت قدیمی و جایگزینی آن با کامپوزیت جدید است. این روش علاوه بر بازگرداندن سفیدی، امکان اصلاح فرم، لبهها یا حتی انتخاب رنگ مناسبتر را نیز فراهم میکند؛ بنابراین، اگر بیش از چند سال از انجام کامپوزیت گذشته و علاوه بر تغییر رنگ، لبپریدگی یا ساییدگی نیز مشاهده میشود، تعویض آن معمولا منطقیترین انتخاب خواهد بود. البته این تصمیم باید پس از معاینه و ارزیابی شرایط دندانها توسط دندانپزشک گرفته شود.
جرمگیری کامپوزیت دندان
گاهی علت کدرشدن کامپوزیت، تجمع جرم و پلاک روی سطح دندانها است، نه تغییر رنگ خود کامپوزیت. در چنین شرایطی جرمگیری و بروساژ حرفهای میتواند ظاهر دندانها را تمیزتر و درخشانتر کند. البته جرمگیری باید با ابزار مناسب و توسط دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان انجام شود تا آسیبی به سطح کامپوزیت وارد نشود. برخلاف تصور برخی افراد، جرمگیری باعث نازک شدن یا آسیبدیدن کامپوزیت نمیشود؛ بلکه با حذف رسوبات و رنگدانههای سطحی، ظاهر آن را بهبود میبخشد و در کنار پولیش، یکی از مؤثرترین روشها برای حفظ زیبایی کامپوزیت محسوب میشود.
استفاده از روشهای خانگی
بسیاری از افراد به دنبال پاسخ این سوال هستند که برای سفید شدن دندان کامپوزیت چه باید کرد و ترجیح میدهند ابتدا روشهای خانگی را امتحان کنند. واقعیت این است که هیچ روش خانگی نمیتواند رنگ اصلی کامپوزیت را تغییر دهد، اما رعایت برخی نکات به حفظ شفافیت آن کمک میکند. استفاده از مسواک نرم، خمیردندانهای غیرساینده، نخ دندان، دهانشویه مناسب و شستن دهان پس از مصرف نوشیدنیهای رنگی، از جمله اقدامات مؤثر هستند. در مقابل، روشهایی مانند سفید کردن کامپوزیت دندان با جوش شیرین یا استفاده از زغال فعال، آبلیمو و مواد ساینده کامپوزیت اصلا توصیه نمیشوند؛ زیرا ممکن است سطح کامپوزیت را خراش دهند و در بلندمدت باعث تغییر رنگ بیشتر یا حتی کاهش طول عمر آن شوند.
راههای پیشگیری از تغییر رنگ کامپوزیت دندان
اگرچه روشهای موثری برای سفید کردن کامپوزیت دندان وجود دارد، اما بهترین راهکار این است که از همان ابتدا با رعایت چند نکته ساده و کاربردی، از تغییر رنگ آن جلوگیری کنید. انجام صحیح مراقبت های بعد از کامپوزیت علاوه بر حفظ زیبایی لبخند، باعث افزایش طول عمر ترمیم نیز میشود و نیاز به پولیش یا تعویض زودهنگام را کاهش میدهد. برای جلوگیری از تغییر رنگ کامپوزیت، این موارد را رعایت کنید:
- روزانه حداقل دو بار با مسواک نرم و خمیردندان غیرساینده دندانهای خود را مسواک بزنید.
- استفاده از نخ دندان را به بخشی از برنامه روزانه مراقبت از دهان و دندان تبدیل کنید.
- مصرف چای، قهوه، نوشابه، آبمیوههای صنعتی و سایر خوراکیهای رنگدانهدار را تاحدامکان محدود کنید.
- پس از مصرف مواد غذایی رنگی، دهان خود را با آب شستوشو دهید.
- از مصرف سیگار، قلیان و سایر محصولات دخانی خودداری کنید.
- هر ۶ ماه یک بار برای معاینه، بررسی وضعیت کامپوزیت و در صورت نیاز پولیش حرفهای به دندانپزشک مراجعه کنید.
- از شکستن آجیل، یخ یا اجسام سخت با دندان خودداری کنید تا سطح کامپوزیت دچار خراش یا ترک نشود.
- در صورت دندانقروچه، با نظر دندانپزشک از نایتگارد استفاده کنید تا از ساییدگی کامپوزیت جلوگیری شود.
جمعبندی
در این مطلب متوجه شدیم که کامپوزیت دندان یکی از بهترین روشهای اصلاح طرح لبخند است، اما مانند هر ترمیم دیگری برای حفظ زیبایی خود به مراقبت صحیح نیاز دارد. تغییر رنگ این ماده معمولا در اثر مصرف مداوم مواد غذایی رنگدانهدار، استعمال دخانیات، رعایتنکردن بهداشت دهان یا فرسودگی تدریجی کامپوزیت ایجاد میشود. برخلاف دندان طبیعی، کامپوزیت با بلیچینگ سفید نمیشود؛ اما روشهایی مانند پولیش حرفهای، جرمگیری، رعایت اصول بهداشت دهان و در صورت نیاز تعویض کامپوزیت، میتوانند ظاهر آن را تا حد زیادی بهبود ببخشند. اگر احساس میکنید رنگ کامپوزیت دندانهای شما تغییر کرده است، از امتحانکردن روشهای خانگی و مواد ساینده خودداری کنید و ابتدا با دندانپزشک مشورت داشته باشید. تشخیص علت تغییر رنگ و انتخاب روش درمان مناسب، علاوه بر حفظ زیبایی لبخند، از آسیبدیدن کامپوزیت و تحمیل هزینههای اضافی نیز جلوگیری خواهد کرد.
سوالات متداول
دندان کامپوزیت با چی تمیز میشه؟
بهترین راه تمیزکردن دندانهای کامپوزیت شده، استفاده از مسواک نرم، خمیردندان غیرساینده، نخ دندان و دهانشویه بدون الکل است. همچنین مراجعه دورهای به دندانپزشک برای جرمگیری یا پولیش حرفهای میتواند لکههای سطحی را از بین ببرد و درخشندگی کامپوزیت را حفظ کند.
آیا بلیچینگ باعث سفید شدن کامپوزیت دندان میشود؟
خیر. مواد بلیچینگ تنها روی مینای طبیعی دندان اثر میگذارند و نمیتوانند رنگ کامپوزیت را تغییر دهند. اگر دندانهای طبیعی خود را بلیچینگ کنید، ممکن است اختلاف رنگ بین دندان و کامپوزیت بیشتر دیده شود و در برخی موارد نیاز به تعویض کامپوزیت وجود داشته باشد.
هر چند وقت یک بار باید کامپوزیت را پولیش کرد؟
در شرایط عادی، توصیه میشود هر ۶ تا ۱۲ ماه یک بار برای معاینه و در صورت نیاز پولیش کامپوزیت به دندانپزشک مراجعه کنید. البته افرادی که سیگار مصرف میکنند یا نوشیدنیهای رنگی مانند چای و قهوه را زیاد مینوشند، ممکن است به فواصل کوتاهتری برای پولیش نیاز داشته باشند.
آیا خمیردندان سفیدکننده برای کامپوزیت مناسب است؟
بیشتر خمیردندانهای سفیدکننده دارای ترکیبات ساینده هستند و استفاده مداوم از آنها میتواند سطح کامپوزیت را دچار خراش کند. این خراشها به مرور زمان باعث جذب بیشتر رنگدانهها میشوند. به همین دلیل بهتر است از خمیردندانهای غیرساینده و مخصوص دندانهای ترمیمشده استفاده کنید.
اگر کامپوزیت خیلی زرد شده باشد، چه باید کرد؟
اگر تغییر رنگ کامپوزیت با پولیش یا جرمگیری برطرف نشود، احتمالا رنگدانهها به عمق ماده کامپوزیت نفوذ کردهاند یا خود کامپوزیت دچار فرسودگی شده است. در این شرایط، دندانپزشک پس از معاینه ممکن است تعویض کامپوزیت را بهعنوان بهترین گزینه درمانی پیشنهاد دهد.
برای سفید شدن دندان کامپوزیت چه باید کرد؟
پولیش دندان کامپوزیت شده معمولا بهترین روش برای سفید کردن کامپوزیت است.
